De signalen; likken en kauwen door het paard

Regelmatig geef ik in mijn artikelen op deze site aan dat ik graag werk met de signalen van het paard.
Ik kan me goed voorstellen dat je denkt “ja, ja…maar, hoe dan?”

Via de uitdrukking en grootte van zijn/haar ogen laat het paard een heleboel zien en mijn ervaring is dat binnen no time eigenaren tijdens de behandeling in de gaten hebben waarnaar ze moeten kijken en dan zelf ook de reacties van het paard kunnen volgen.

Duidelijker waarneembare signalen zijn gapen, zuchten, proesten, schudden, likken en kauwen. Ja, correct, dit doet een paard ook soms tijdens de training, in de stal of in de wei in vrijheid uit zichzelf. En ja, inderdaad, een reactie tijdens een behandeling kan ook toeval zijn. Daarom let ik op de samenhang tussen wat ik doe en de reactie die het paard daarop geeft.

Likken en kauwen door het paard uitgelicht

De signalen_likken en kauwen door het paardHoe zit dat nou? Er wordt beweerd dat kauwen en likken een signaal van ontspanning is volgend op een stressvolle situatie. Maar, hoe kunnen we dat uitleggen? Wat gebeurt er nou tijdens een behandeling dat ertoe leidt dat het paard gaat likken en kauwen?

Om misverstanden te voorkomen is het belangrijk te benoemen dat de stress die het paard ervaart niet veroorzaakt wordt door de behandeling. De stress release, oftewel de “ont-spanning”, is de fysieke spanning die het lichaam van het paard loslaat als gevolg van de behandeling. De manier waarop we kunnen zien dat het fysieke spanning is die is losgelaten, is de meer ontspannen spier, de verbeterde bewegingsvrijheid in het gebied waar we werken en de meer ontspannen fysieke toestand (slaperig indruk) van het paard na de behandeling.

Likken en kauwen tijdens trainingssessies

Voor alle duidelijkheid en ter vergelijk, likken en kauwen kan ook worden waargenomen tijdens trainingssessies. Wanneer er mentale druk op het paard wordt uitgeoefend, wordt het sympathische zenuwstelsel (deel van het zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor vecht en vlucht reacties) geactiveerd. Vertoont het paard als reactie op de druk het gewenste gedrag, en wordt de druk als beloning vervolgens weggenomen, dan verschuift de activiteit van het zenuwstelsel van de sympatische terug naar de parasympatische toestand (het deel van het zenuwstelsel verantwoordelijk voor rust, herstel en genezing).

Tijdens vechten en vluchten is voedselopname en vertering geen prioriteit. De speekselproductie wordt dan ook stilgelegd. Keert het systeem terug naar ontspannen toestand, dan wordt de speekselproductie weer geactiveerd. Dit gebeurt op het moment van overgang van sympathische naar parasympathische toestand. Want, verder maakt een paard (in tegenstelling tot mensen) alleen speeksel aan tijdens kauwbewegingen.

Tijdens een training gebeurt dus hetzelfde als tijdens een behandeling, alleen is de stress hier de mentale druk die wordt uitgeoefend door de training. Als de trainer in plaats van de training een behandeling zou geven, zou het paard fysieke stress loslaten 😊.

Gaan we nog wat dieper op de materie in…

Vrijwel iedereen is het erover eens dat likken en kauwen door het paard een parasympatische reactie is, wat betekent dat dit een aanwijzing is dat het zenuwstelsel net daarvoor is verschoven van een sympatische toestand (vechten en vluchten), die stress vasthoudt, naar een parasympatische staat (rust, herstel en genezing), die stress loslaat.

Paarden blokkeren pijn en ongemak

Paarden overleven in het wild door pijn en ongemak in hun lichaam te blokkeren. Ze hebben geen andere keuze. Als het paard begint te kreupelen bij het eerste teken van ongemak, wordt het een doelwit van het roofdier. Het paard is geprogrammeerd (sympathisch zenuwstelsel) om pijn en stress te blokkeren en door te gaan met leven.

Tijdens een behandeling volgens de Masterson Method® wordt het bewustzijn van het paard gebracht naar de gebieden waar de opgehoopte fysieke stress of spanning in het lichaam wordt vastgehouden (blokkade).

Hoe ontstane spanning op te lossen

In een ontspannen toestand wordt door hele licht aanraking aan de hand van subtiele reacties van het paard, zoals bijvoorbeeld een knippering van het oog, gezocht naar het spanningsgebied. Als het spanningsgebied gevonden is, wordt de aandacht van het paard er via de hele lichte aanraking op gericht. Doordat er geen druk wordt gehanteerd, is er geen aanleiding voor het paard om zich hiertegen te verzetten of hierop te blokkeren. Immers, als er geen druk gegeven wordt, is er ook niks om tegen te drukken. Als de aandacht lang genoeg op het spanningsgebied wordt gehouden, dan wordt het parasympathische zenuwstelsel geactiveerd (rust, herstel en genezing) en kan het paard de spanning loslaten. Dit is voor ons zichtbaar doordat het paard begint te likken en te kauwen. Als het diepere spanning betreft, die loskomt, dan geeft het paard grotere parasympathische reacties zoals (meervoudig) gapen.

De Masterson technieken waarbij beweging gevraagd wordt, gebruiken hetzelfde principe. Door beweging te vragen terwijl het paard ontspannen is. Wanneer spanning (weerstand) in de beweging gevonden wordt, vermindert de therapeut de druk en kan het paard de spanning loslaten. Hij likt, kauwt, gaapt, zucht en soms valt het paard zelfs bijna om. En wanneer daarna opnieuw de beweging gevraagd wordt, blijkt er minder of geen weerstand (spanning) meer te zijn.

Benieuwd geworden?

Het is een fantastisch concept! Eentje die ons leert dat wanneer we op een rustige en ontspannen manier het paard vragen, hij/zij ons zoveel kan en wil laten zien. En vervolgens zo dankbaar zich laat behandelen.
Uiteraard werkt het als je problemen ervaart, maar dit is een behandelmethode die ook preventief heel goed ingezet kan worden.
Benieuwd geworden? Neem vrijblijvend contact met me op!

Bovenstaande is gebaseerd op een Facebook post gepubliceerd door The Masterson Method, Integrated Equine Performance Bodywork en een artikel gepubliceerd door Sue McDonnell in The Horse.

Geplaatst in Divers en getagd met .