Maagzweren bij paarden

Maagzweren bij paarden is een onderwerp waarover de laatste jaren meer en meer gesproken wordt. Nou ben ik geen dierenarts en het is ook niet mijn intentie om een lange lijst van oorzaken en oplossingen aan te dragen voor maagzweren bij paarden. Maar, vanuit mijn passie en als therapeut voor paarden zijn er een drietal zaken waarop ik graag de aandacht vestig.

Maagzweren bij paarden; dieet is cruciaal

Het paard is een planteneter en heeft één maag en herkauwt dus niet. De maaginhoud van een paard is relatief klein en kan ook nauwelijks uitrekken. Perfect passend bij de natuur van het paard, waarin het paard voortdurend – zo’n 20 uur per dag – voedsel opneemt van beperkte kwaliteit.

Na maximaal 6 uur heeft het opgenomen voedsel zijn weg door de maag afgelegd en komt het aan in de dunne darm. Om de contante voedselaanvoer te verwerken maakt de maag in een paard voortdurend maagzuur aan. Dit is anders dan bij mensen, bij wie het maagzuur wordt aangemaakt op het moment van voedselopname. En dit is dan ook direct dé reden dat een paard zo vaak als mogelijk door ons gevoerd dient te worden met een beperkte hoeveelheid per voerbeurt.

Naast voeding is speeksel belangrijk om de zure maaginhoud te neutraliseren. Speeksel bevat natriumbicarbonaat. Een paard maakt alleen speeksel aan wanneer het kauwt. Voer je brokken, dan is het verstandig niet te grote porties per keer te voeren. De afmeting van de brokjes zijn doorgaans klein en hoeven daardoor nauwelijks gekauwd te worden, waardoor het paard er weinig speeksel aan toevoegt. Bij het eten van vezelrijke voeding zoals hooi, stro en lucerne maakt het paard veel kauwbewegingen en maakt het dus ook relatief veel speeksel aan.

De maag bestaat uit twee delen

Maagzweren paard

De maag kan worden onderverdeeld in twee delen. In het bovenste gedeelte breken enzymen en bacteriën verteerbare koolhydraten af. In het onderste gedeelte is de inhoud erg zuur (pH 2-3). Hier begint de eiwitvertering door de inwerking van zoutzuur en pepsine.
De maagwand van het onderste gedeelte is goed beschermd tegen de zure inhoud. Het bovenste gedeelte is niet zo goed tegen het zuur beschermd. Zit er te weinig voeding in de maag, dan kan het zuur uit het onderste gedeelte omhoog klotsen of omhoog worden gestuwd en zo de wand van het bovenste gedeelte aantasten. Er ontstaan dan wondjes, die de maagzweren bij paarden vormen.

De bacteriën en enzymen in de maag zijn afgestemd op de voeding die het paard krijgt. Vind er een plotselinge verandering van voer plaats – zoals in het voorjaar of najaar wanneer de paarden in of van de wei gaan – ook dan kunnen er maagzweren ontstaan.
Verstandig om met je dierenarts en/of voedingsspecialist te bespreken hoe je e.e.a. het beste kunt managen.

Problemen met de vertering van voedsel kunnen een groot effect hebben op het lichaam. En organen spelen een enorme rol in de mobiliteit van het paard en zijn prestaties. Neem je een vermindering in de prestaties van je paard waar, dan kan het zinvol zijn om dit verder te onderzoeken!

Maagzweren bij paarden; veroorzaakt door pijn

Het lichaam bevat vele organen. Samen vormen sommigen een functioneel systeem, zoals het hart en de bloedvaten samen het cardio-vasculaire systeem vormen. Het spijsverteringssysteem loopt van mond tot anus en bestaat uit organen zoals de maag, lever, alvleesklier en darmen.

Autonoom (onwillekeurig) zenuwstelsel

De meeste van de orgaansystemen worden onwillekeurig aangestuurd, wat wil zeggen dat ze automatisch werken zonder dat we erover nadenken; ons hart klopt, we ademen in en uit, ons voedsel wordt verteerd…

Het lichaam bestuurt deze systemen met een deel van het zenuwstelsel dat het autonome (onwillekeurig) zenuwstelsel wordt genoemd. Dit deel van het zenuwstelsel kan vervolgens worden gesplitst in een sympathisch en parasympathisch deel.
Het sympathische deel is voornamelijk voor “vecht- en vluchtsituaties”; de hartslag schiet omhoog, evenals de spierspanning, de ademhaling gaat sneller en de vertering wordt zo goed als stil gelegd.
Het parasympathische systeem regelt de ontspannende activiteiten zoals voortplanting en spijsvertering; de hartslag daalt, spieren ontspannen, ademhaling wordt rustig en het voedsel wordt goed verteerd.

Dus, wat heeft dit met paarden te maken? …nou, ook bij paarden regelt het parasympathische deel van het zenuwstelsel de vertering van het voedsel. Voor een optimale spijsvertering is het dus belangrijk dat een paard ontspannen en stressvrij is.

Stress en pijn hebben invloed op de spijsvertering

Stress, die de activiteit van het sympathische deel verhoogt, kan vele oorzaken hebben. Het kan angst zijn voor andere paarden, de omgeving, reizen maar ook pijn en ongemak.

In een paard dat kreupel is, of zelfs alleen maar gevoelig, zal het sympathische deel van het zenuwstelsel zijn activiteit verhogen. Dit heeft op zijn beurt aanzienlijke invloed op de spijsverteringsprocessen:

  • doorloop snelheid van het voedsel door de darmen neemt toe;
  • mogelijkheid om spijsverteringsvloeistoffen af ​​te scheiden neemt af;
  • vermogen om voedsel te absorberen neemt af;
  • bloedtoevoer naar alle spijsverteringsorganen verminderd;
  • …en nog veel meer factoren.

De vertering van het voedsel door de verschillende organen is een proces dat zeer nauwkeurig op elkaar is afgestemd. Het is gebaseerd op een langzame en gestage flow door het traject, zodat alle organen correct kunnen functioneren. Verandering in deze flow, als gevolg van pijn, heeft invloed op de onderlinge afstemming en zal het proces verstoren.

Als gevolg hiervan kan voedsel te snel doorstromen, waardoor de juiste spijsverteringssappen niet op het juiste tijdstip of in het juiste volume worden geproduceerd. Het spijsverteringsstelsel raakt uit balans.
Dit leidt tot grote belasting van het systeem. Het kan ertoe leiden dat maagzuur gebieden binnendringt die nog niet volledig zijn voorbereid met hun eigen anti-zuur stoffen om de aangeleverde zure voedselbrei te neutraliseren. Hierdoor kunnen zweren ontstaan in zowel maag als darmen.

Dus, als je denkt aan maagzweren bij paarden, dan kan het verstandig zijn om het effect van stress en pijn te overwegen.

Maagzweren bij paarden; mond en kauwproces zijn belangrijk

Het spijsverteringsstelsel is ontwikkeld om voedsel af te breken tot enkelvoudige stoffen en de voedingsstoffen te absorberen die het lichaam nodig heeft voor zijn onderhoud, herstel en activiteit.

Het spijsverteringsstelsel begint bij de mond. Men kan erover twisten, maar vaak is het belangrijkste deel van iedere reis de eerste stap. Problemen aan het begin hebben vaak een negatief effect op het verloop van de daarop volgende stappen. Met dit in gedachte zet, wat er in de mond gebeurt, de toon voor het succes van het verdere spijsverteringsproces.

Laten we de mond eens in meer detail bekijken…

De mond van het paard heeft tanden. Er zijn verschillende tanden voor verschillende doeleinden. Snijtanden aan de voorkant helpen het gras te plukken. Verder terug staan de voorkiezen en kiezen die een kauwoppervlak hebben om het gras fijn te malen. Door het fijnmalen van het gras wordt het oppervlak van het voedsel vergroot, zodat de spijsverteringssappen hier goed op kunnen inwerken.
De tanden en kiezen zitten in de boven- en onderkaak die samenkomen bij de twee kaakgewrichten (tempero-mandibulaire gewrichten (TMG’s). Er bevindt zich één aan de linkerkant en één aan de rechterkant van het hoofd. Ze fungeren als scharnierpunten om de verschillende bewegingen van de kaakbotten mogelijk te maken. De TMG’s zijn nauw verbonden met de beweging van het achterhoofd en het bovenste deel van de nek.

In de mond bevindt zich de tong om het voedsel te verplaatsen en er zijn speekselklieren. De speekselklieren produceren speeksel dat het voedsel vochtig maakt, waardoor het makkelijker door de slokdarm glijdt. Maar, het speeksel heeft ook een antibacteriële werking en het is basisch, waardoor het de zure inhoud van de maag iets minder zuur maakt.
Als een paard gedurende de dag kan eten, kan het 40-60 liter speeksel produceren. Een paard produceert alleen speeksel als het kauwt. Dus, heeft het niks te eten, wordt er ook geen speeksel geproduceerd.
De tong is verbonden met het tongbeen van het paard (het ‘os hyoid’), die verbindingen heeft met het TMG, het achterhoofd, maar ook met de borst van het paard.

Belang van het kauwproces

Wanneer een paard een hap eet, moet het worden gekauwd. Het kauwproces is om vele redenen enorm belangrijk:

  • Hoe kleiner het voedsel vermalen wordt, des te makkelijker kan het door het lichaam worden verteerd.
  • Hoe langer het voedsel in de mond blijft, hoe meer speeksel er wordt geproduceerd. Speeksel is een natuurlijk anti-zuur en bevat een aantal enzymen die een start maken met de vertering van het voedsel.
  • Het kauwproces stuurt signalen naar de maag om zich voor te bereiden op het voedsel. Dit omvat het afscheiden van zuur en het creëren van beschermend slijm. De overdracht van het signaal en de voorbereiding van de maag duurt even. Daarom is het belangrijk dat het kauwproces enige tijd in beslag neemt.

Met bovenstaande in gedachte zijn er al talloze manieren waarop het spijsverteringsproces verkeerd kan starten…

  • Slechte staat van het gebit, zoals bijvoorbeeld geen goed kauwoppervlak, te scherpe randen of een golvend of ongebalanceerd gebit, hebben tot gevolg dat het voedsel niet optimaal kan worden vermalen en het kan ook leiden tot pijn.
  • Onvoldoende vezels in het dieet, zodat het paard niet of nauwelijks hoeft te kauwen, waardoor het voedsel te snel naar de maag gaat met te weinig speeksel of tijd voor de maag om zich voor te bereiden.
  • Spanning op de kaakgewrichten, achterhoofd en/of tongbeen kunnen de kaakbewegingen beïnvloeden en zo het kauwvermogen verminderen.

Zoals je je kunt voorstellen, kunnen deze problemen – en nog vele andere – resulteren in maagzweren bij paarden. Dit is slechts het topje van de ijsberg.

Dus…

Of het nou een kauwprobleem als gevolg van een slecht gebit betreft, onvoldoende vezels in de voeding of pijn in de kaken, alle kunnen leiden tot een verminderde speekselproductie. Bij verminderde speekselproductie, kan het anti-zuur in het speeksel niet helpen om het lichaam te beschermen tegen maagzuur.
Daarnaast is de kauwtijd belangrijk voor de maag om zich voor te laten bereiden en zichzelf te beschermen. Een kortere kauwtijd betekent dat voedsel binnenkomt in een onvoldoende voorbereide maag.
Zowel de speekselproductie als de kauwtijd kunnen alleen al leiden tot een hoger risico op maagzweren. Maar hiermee zijn we er nog niet… Zoals hierboven aangegeven, als de eerste stap niet goed verloopt, kan het invloed hebben op de rest van de stappen in het spijsverteringsproces. Slecht gekauwd voedsel wordt niet goed verteerd, wat betekent dat voedseldeeltjes in de darmen terechtkomen. Dit resulteert in een niet optimaal verloop van de spijsvertering in de darmen, wat zelfs kan leiden tot zweren in de darmen.

Resumerend

Om de spijsvertering goed te laten verlopen en maagzweren bij paarden te helpen voorkomen, is niet alleen de voeding en de voedingsgift van cruciaal belang, maar ook het voorkomen van pijn en stress en dient het gebit goed onderhouden te zijn en de kaakgewrichten, het achterhoofd en tongbeen behoren allemaal pijnvrij te zijn en correct te bewegen.

Wil je verder lezen? Er zijn veel artikelen over maagzweren geschreven, waaronder door Dr. Kerry Ridgeway, die de moeite waard van het lezen zijn.

En op de pagina “Wist je dit over paarden?” staat een filmpje van Dr. Mark Depaolo, waarin hij een makkelijke doe-het-zelf-methode voor het palperen van acupunctuurpunten geeft. De reactie van het paard op de acupunctuurpunten is een goede indicatie voor de aanwezigheid van pijnlijke maagzweren.

Hoe ik kan helpen

Als therapeut voor paarden kan ik helpen bij problemen met het tongbeen, de kaakgewrichten en de verbinding hoofd-nek/hals. Zowel wanneer het gaat om scheefstand als wanneer de spierspanning in één of meerdere van deze gebieden te hoog is.
En het klinkt misschien een beetje zweverig, maar ook bij het terug in balans brengen van het zenuwstelsel kan ik, met de verschillende technieken die ik gebruik, bijdragen aan verbetering.
Heb je een vraag, aarzel je over een situatie, wil je iets overleggen en/of wil je een afspraak maken? Neem dan contact met me op!

Geplaatst in Divers en getagd met .