Paard knie op slot

Paard knie op slot_patella fixatieEen vorig artikel ging over “paard sleept met achterbenen“. Een andere situatie, die ertoe kan leiden dat het paard sleept met een achterbeen is wanneer de knie op slot gaat. Het beeld dat dan ontstaat is van een achterbeen dat gestrekt achter het paard “hangt”, alsof het is vastgelopen. De medische term voor deze situatie is “proximale patella fixatie”.

Sta mechanisme van het paard

Paarden zijn vluchtdieren en kunnen staand slapen. Dit spaart tijd als er opeens gevaar dreigt. Dat staand slapen doet het paard door gebruik te maken van zijn zogenaamde “sta mechanisme”. Hiermee blokkeert het paard een aantal gewrichten waardoor hij met minimale spierarbeid rechtop kan uitrusten.
Eén van de gewrichten die het paard hierbij op slot zet is zijn knie. De knie van een paard ziet er bijna net zo uit als die van ons, maar een paard heeft drie kniebanden (wij hebben er één). Door de knieschijf (patella) omhoog en iets naar binnen te trekken, haakt het paard zijn binnenste knieband om de binnenste rolkam van de knie en zet daarmee zijn knie “op slot”.

Proximale patella fixatie

Paard knie op slot_patella fixatie in beeldNou kan de knie ook ongewild op slot slaan. Proximale patella fixatie gebeurt meestal wanneer de knie een hoek van zo’n 145° maakt en de mediale knieband over de mediale trochlea rand (rolkam) glijdt en dan de knie fixeert.
De bewegingen die het op slot gaan van de knie het meest triggeren zijn het aflopen van een heuvel, achterwaarts gaan of kleine cirkels draaien.

Hoewel het op slot gaan van de knie het paard op zich geen pijn doet, is het vervelend om te zien en voor het paard als geheel niet prettig. En als het vaker gebeurt, kan de knie wel echt gevoelig worden.

Symptomen

De symptomen kunnen nogal verschillend zijn in ernst en frequentie. In gevallen van volledige fixatie raken het kniegewricht en het spronggewricht in extensie vergrendeld. Het achterbeen “hangt” dan gestrekt achter het paard, met de kogel gebogen en de teen rustend op de grond. Als het paard wordt aangezet tot bewegen kan het zijn dat hij op zijn ene achterbeen hupt en het andere achterbeen slepend met de teen over de grond achter zich aantrekt.

Wanneer het ligament losschiet, zie je een schokkende beweging waarbij het achterbeen soms ineens hoog wordt opgetrokken. Dit kan verward worden met hanetred (een neurologische aandoening die oncontroleerbare, hoog optrekkende beweging van één of beide achterbenen veroorzaakt), maar heeft duidelijk een andere oorzaak.

Bij een ernstige vorm van patella fixatie kan het been tijdelijk, een paar minuten of zelfs permanent achter het paard blijven hangen. In mildere gevallen wordt het losschieten van het mediale ligament vertraagd en is een schokkerige beweging zichtbaar op het moment dat – in een normale bewegingsafloop – het been opgetild en gebogen behoort te worden.

Het losschieten kan een tikkend of knakkend geluid geven.

Paard knie op slot. Factoren die meespelen

Er zijn een aantal factoren die de kans op opwaartse patella fixatie lijken te vergroten:

  • stijle stand van het achterbeen;
  • (te) lange binnenste hoefwand en lange teen;
  • zwakke quadriceps (een groep spieren die de knie strekken);
  • weinig/zwakke bespiering bij jonge en/of hypermobiele paarden;
  • langdurige periodes van stalrust of trainingsrust als gevolg van ander letsel;
  • ras, vanwege een erfelijke component (specifiek shetlanders en miniatuur paardjes)

Op weg naar beter

Paard knie_op slot_patella fixatieEen trainingsprogramma is essentieel voor jonge of zwakke paarden. De training dient gericht te zijn op het versterken van de quadriceps. Dit kan het beste worden gedaan door heuvelwerk waarbij het paard wordt gevraagd om meerdere keren per dag heuvels op en af ​​te lopen. In Nederland natuurlijk niet altijd simpel om dit in de praktijk te brengen. Als alternatief kan cavaletti werk worden gedaan.

De hoefsmid kan ondersteunen door de teenlengte te beperken en de binnenkant van de hoefwand iets te verlagen (en zo het paard “iets binnendoor te zetten”).
Ook het zorgen voor voldoende bewegingsruimte en het beperken van de tijd in de stal heeft een gunstig effect.

Geeft dit allemaal onvoldoende resultaat, dan kan de dierenarts mogelijk helpen door de knie te injecteren met een jodium substantie. De ontstekingsreactie die hierdoor ontstaat zorgt ervoor dat het ligament verstrakt. Daarnaast kan er ook chirurgisch worden ingegrepen. Door kleine incisies te maken in het mediale patella ligament kunnen ook ontstekingsreacties worden uitgelokt.

In gevallen die niet reageren op al het hierboven genoemde of wanneer de patella blijvend vergrendeld blijft, kan het mediale ligament volledig worden doorgesneden. Hoewel dit een eenvoudige oplossing voor het probleem is, is het niet zonder risico. Het maakt de knie instabieler, vergroot het risico op artrose in de knie en hindert het paard de rest van zijn leven die knie op slot te zetten en dus op die manier staand uit te rusten.

Fysieke ondersteuning

Is je paard jong of herstellend van een blessure en start je met een trainingsprogramma op weg naar beter? Dan kan wat fysieke ondersteuning van je paard best fijn zijn. En niet alleen voor je paard, maar ook voor jezelf. Want zo krijg jij feedback over hoe het paard zich lichamelijk ontwikkelt! Neem gerust contact met me op. Ik hoor je graag:
T: 06-20 190 913
E: info@masjafick.nl
Facebook

Geplaatst in Klachten & Gezondheid en getagd met , .